Gids · 7 min lezen

Turkse getallen en afdingen op de bazaar

De Grote Bazaar in Istanbul, de specerijenmarkten en de weekmarkten (pazar) behoren tot de spannendste plekken van Türkiye. Hier worden Turkse getallen ineens heel nuttig. Wie prijzen in het Turks verstaat, voorkomt misverstanden, en afdingen in het Turks, al is het maar een beetje, is het leukste wat je tijdens het winkelen kunt doen.

Fatih Koçoğlu · docent Turks

Deze gids leert je de getallen stap voor stap en laat daarna zien hoe afdingen echt werkt, met de zinnen van verkopers en hoe je erop reageert.

De getallen 1 tot 10

Turkse getallen zijn kort en regelmatig. Leer deze tien en je hebt de basis voor alles: bir (1), iki (2), üç (3), dört (4), beş (5), altı (6), yedi (7), sekiz (8), dokuz (9), on (10). Let op: bir betekent ook „een”: bir çay is „een thee”.

Tientallen, honderdtallen en duizendtallen

De tientallen zijn: yirmi (20), otuz (30), kırk (40), elli (50), altmış (60), yetmiş (70), seksen (80), doksan (90). Dan yüz (100) en bin (1.000). Een getal bouw je door de delen gewoon achter elkaar te zetten: on bir (11), yirmi beş (25), yüz elli (150), bin iki yüz (1.200). Anders dan in het Nederlands komen de tientallen vóór de eenheden, er is geen „en” en er zijn geen uitzonderingen.

Een handig detail: voor 100 zeg je „yüz”, niet „bir yüz”, en voor 1.000 „bin”, niet „bir bin”. Maar voor een miljoen zeg je „bir milyon”. Prijzen worden net als in het Nederlands geschreven met een punt voor duizendtallen (1.500 TL) en een komma voor decimalen (12,50 TL).

De munteenheid is de Turkse lira (Türk lirası, TL, ₺). Een kuruş is een honderdste lira, maar munten onder één lira zie je tegenwoordig nauwelijks nog.

▶ Videolessen

▶Ne kadar? / Sana özel

▶Kilosu kaç?

YouTube: @learnturkishwithfatih →

Naar prijzen vragen

De sleutelvraag is „Bu ne kadar?” (hoeveel kost dit?). Voor meerdere dingen zeg je „Bunlar ne kadar?”. Bij een groente- of fruitkraam gelden kiloprijzen, dus vraag „Kilosu kaç?” (wat kost een kilo?). Bestel dan de hoeveelheid die je wilt: „Yarım kilo domates, lütfen” of „Bir kilo elma, lütfen”.

Waar je wel en niet kunt afdingen

Afdingen is normaal in de Grote Bazaar, de Specerijenbazaar, souvenirwinkels in toeristische gebieden, tapijt- en leerwinkels en soms bij taxi's zonder meter. Het is niet normaal in supermarkten, ketens, apotheken, restaurants en bij de meeste etenskraampjes met vermelde prijzen. Op de wekelijkse markt zijn de prijzen al laag; koop je veel, dan kun je om een kleine korting vragen, maar ding niet af om een paar lira.

De dans van het afdingen

Afdingen in Türkiye is een vriendelijk ritueel, geen gevecht. Vaak begint het met thee. De verkoper zegt misschien „Sana özel!” (speciale prijs, alleen voor jou) voordat hij een eerste prijs noemt. Jij reageert glimlachend met „Çok pahalı!” (te duur!). Vraag dan om korting: „Biraz indirim yapar mısınız?”. Doe je eigen bod, meestal lager dan wat je wilt betalen, en laat de verkoper stap voor stap zakken.

Zitten jullie dicht bij elkaar, vraag dan „Son fiyat ne?” (wat is uw laatste prijs?). Ben je niet tevreden, bedank de verkoper en loop langzaam weg. Vaak hoor je dan „Tamam, tamam, gel!” (oké, oké, kom terug!). Zo niet, dan was de prijs waarschijnlijk al eerlijk.

Zijn jullie het eens, zeg dan „Tamam, alıyorum” of „Bunu alıyorum” (ik neem het). Ga na de afspraak niet verder met afdingen; dat geldt als onbeleefd.

Wat verkopers zeggen en wat het betekent

„Buyurun, bakın!” betekent „kom binnen, kijk rond!”. „Ne arıyorsunuz?” is „wat zoekt u?”. „Hepsi el yapımı” betekent „alles is handgemaakt”. „Kaliteli” betekent „goede kwaliteit”. „Son fiyat bu” betekent „dit is de laatste prijs”. En „Güle güle kullanın!” is het warme afscheid na een aankoop: „veel plezier ermee!”.

Een winkelier zegt bij het betalen misschien ook „Bereket versin” (moge het overvloed brengen), vooral als je de eerste klant van de dag bent. De eerste verkoop van de dag, siftah, zou geluk brengen, dus 's ochtends krijg je soms een goede prijs.

Betalen: contant, kaart en wisselgeld

Contant geld levert in de bazaar vaak een betere prijs op. Vraag „Nakit olursa ne kadar?” (hoeveel als ik contant betaal?). Veel winkels accepteren kaarten, sommige rekenen er een kleine toeslag voor. Kleine biljetten zijn handig, en verkopers vragen vaak om gepast geld. Leer „Bozuk paranız var mı?” (heeft u kleingeld?) en „Fiş alabilir miyim?” (mag ik een bonnetje?).

Een oefendialoog in de bazaar

Lees dit hardop. Verkoper: „Buyurun, bakın! Ne arıyorsunuz?” Jij: „Sadece bakıyorum. Bu şal ne kadar?” Verkoper: „Sana özel, dört yüz lira.” Jij: „Çok pahalı! İki yüz olur mu?” Verkoper: „Olmaz abla, bu el yapımı. Üç yüz elli.” Jij: „İki yüz elli. Son fiyat ne?” Verkoper: „Tamam, üç yüz. Güle güle kullan!” Jij: „Tamam, alıyorum. Teşekkürler!” Je hebt net een sjaal gekocht voor driehonderd lira en er honderd bespaard, helemaal in het Turks.

Tips voor een goede deal

Ken de ongeveer juiste prijs voordat je gaat: kijk in een paar winkels voordat je koopt. Wees vriendelijk en geduldig; wie de aangeboden thee drinkt, hoeft niets te kopen. Koop meerdere dingen in dezelfde winkel voor meer korting. Begin niet met afdingen als je niet van plan bent te kopen. En bedenk dat een paar lira voor een kleine winkelier meer betekenen dan voor jou.

Oefen tot slot de getallen hardop: zeg een week lang de prijzen in je eigen winkels thuis in het Turks. Hoor je in de bazaar „Yüz elli lira”, dan begrijp je het meteen, en de verkoper merkt het. Mijn reistaalgids hieronder bevat alle getallen, prijzen en winkelzinnen in één compact offline boek.