Gids · 7 min lezen

Turks voor taxi en vliegveld: zinnen die geld en stress besparen

Het eerste uur na de landing zet de toon voor je hele reis. Je bent moe, het vliegveld is druk en taxichauffeurs roepen naar je. Een paar Turkse zinnen helpen dubbel: je komt precies waar je wilt zijn, en iedereen merkt stilletjes dat je geen verdwaalde toerist bent. In mijn ervaring maakt alleen dat al veel prijzen eerlijker.

Fatih Koçoğlu · docent Turks

Deze gids neemt je mee door het vliegveld, de taxi en het openbaar vervoer in Türkiye, met de zinnen die je bij elke stap echt nodig hebt en de kleine culturele regels die niemand je vertelt.

Op het vliegveld

Istanbul heeft twee grote luchthavens: Istanbul Airport (İstanbul Havalimanı) aan de Europese kant en Sabiha Gökçen aan de Aziatische kant. De borden zijn in het Turks en het Engels, dus je redt je wel, maar omroepberichten zijn in het Turks en het personeel begint vaak in het Turks. Vliegveld is havalimanı, vlucht is uçuş.

Bij de paspoortcontrole hoef je meestal weinig te zeggen. Een vriendelijk Merhaba en Teşekkür ederim zijn genoeg. Komt je koffer niet op de band, ga dan naar de balie voor verloren bagage (kayıp eşya) en zeg Bagajım kayboldu. Bewaar je bagagelabel; daar wordt naar gevraagd.

Handige vliegveldwoorden: giriş (ingang), çıkış (uitgang), kalkış (vertrek), varış (aankomst), aktarma (overstap) en bagaj (bagage). Zie je „rötar”, dan heeft je vlucht vertraging. „İptal” betekent geannuleerd.

Een taxi nemen

Turkse taxi's zijn geel in Istanbul en de meeste grote steden, en ze hebben allemaal een meter (taksimetre). De prijs hoort te beginnen als je instapt. Staat de meter uit, vraag dan beleefd maar beslist: „Taksimetreyi açar mısınız?”. De meeste chauffeurs zijn eerlijk, maar deze ene zin voorkomt de incidentele „speciale prijs”.

Noem je bestemming duidelijk en zet er „lütfen” achter. Het adres op je telefoon laten zien helpt, maar eerst de wijk (semt) noemen is nog beter, bijvoorbeeld „Sultanahmet, lütfen” of „Kadıköy, lütfen”. Turkse chauffeurs denken eerder in wijken en bezienswaardigheden dan in straatnamen.

Een chauffeur vraagt misschien „Hangi yoldan gidelim?” (welke route nemen we?). Weet je het niet, dan is „Siz bilirsiniz” (u weet het het best) een vriendelijk antwoord, en met „Ne kadar sürer?” (hoe lang duurt het?) schat je het verkeer in.

▶ Videolessen

▶Burası neresi?

▶Bir dakika

▶Hoşça kal / Güle güle

YouTube: @learnturkishwithfatih →

De taxi betalen

Veel taxi's nemen tegenwoordig een pinpas of creditcard aan, maar niet allemaal. Vraag het vóór de rit: „Kartla ödeyebilir miyim?”. Afronden is gebruikelijk en wordt gewaardeerd; een grote fooi verwacht niemand. Heb je alleen een groot biljet, vraag dan vóór de rit „Bozuk paranız var mı?” (heeft u wisselgeld?), niet aan het eind.

Apps als BiTaksi en Uber (dat in Istanbul gewone gele taxi's oproept) zijn populair en tonen vooraf een prijsindicatie. Ook met een app maken een Merhaba en een Teşekkürler de rit warmer.

Openbaar vervoer: Istanbulkart, metro, tram en veerboot

In Istanbul betaal je metro, tram, bussen en veerboten met de Istanbulkart, een oplaadbare kaart. Je koopt en laadt hem op bij de gele automaten in de stations. Vind je er geen, vraag dan: „İstanbulkart nereden alınır?”. Andere steden hebben hun eigen kaart, met hetzelfde principe.

De veerboten (vapur) over de Bosporus zijn goedkoop, prachtig en een van de mooiste ervaringen van de stad. Koop aan boord een simit en een thee en kijk hoe de meeuwen de boot volgen. De dienstregeling hangt bij elke steiger, maar mensen vertellen het je graag als je vraagt: „Vapur kaçta kalkıyor?”.

De dolmuş: een rit met eigen regels

Een dolmuş is een gedeeld busje op een vaste route. Je kunt hem langs de weg aanhouden en uitstappen waar je wilt. Je betaalt direct aan de chauffeur, vaak door het geld via de andere passagiers naar voren door te geven. Ja, echt: mensen geven je munten naar voren en je wisselgeld terug. Dat is volkomen normaal.

Wil je uitstappen, roep dan luid „İnecek var!” (er wil iemand uit!). Voor taalleerders klinkt het grappig, maar dit is precies wat Turken zeggen.

De weg vragen

Turken helpen je heel graag de weg te vinden, soms zo graag dat ze met je meelopen. Begin met Pardon en vraag dan „... nasıl giderim?” (hoe kom ik bij ...?). In de antwoorden zitten meestal deze woorden: düz (rechtdoor), sağ (rechts), sol (links), köşe (hoek) en karşı (tegenover).

Krijg je een lange uitleg, dan mag je gerust „Yavaş konuşur musunuz?” zeggen, of gewoon „Haritada gösterebilir misiniz?” terwijl je je telefoon ophoudt.

Huurauto's en langeafstandsbussen

Langeafstandsbussen in Türkiye zijn uitstekend: comfortabele stoelen, gratis thee en snacks en een steward die kolonya aanbiedt om je handen op te frissen. Ze vertrekken vanaf de otogar, het busstation. Rijd je liever zelf, dan zijn er autoverhuurbalies op elk vliegveld.

Korte checklist voor de landing

Sla de Turkse naam van je hotel en je wijk op in je telefoon. Leer je bestemming te zeggen met „lütfen”. Onthoud „Taksimetreyi açar mısınız?”. Download een taxiapp als reserve. Houd kleine biljetten en munten bij je voor de dolmuş, openbare toiletten en fooien. En oefen „İnecek var!” voor je eerste dolmuş-avontuur.

Je zult merken dat Turkse chauffeurs en reizigers graag praten. Een chauffeur vraagt misschien waar je vandaan komt (Nerelisiniz?) en vertelt over zijn neef in Nederland. Geniet ervan; het hoort bij reizen in Türkiye. Wil je alle reiszinnen offline op zak, dan behandelt de reistaalgids hieronder vliegveld, taxi, hotel en restaurant in één klein boekje.